Острый пиелонефрит

Автор работы: Пользователь скрыл имя, 13 Мая 2013 в 12:28, курсовая работа

Описание работы


о клинике острого пиелонефрита

Файлы: 1 файл

Ар бир болумдун акырында бсрилген суроолорго толук жооп бер.docx

— 119.22 Кб (Скачать файл)

Валенттуулуктун бирдиги катары негизинен  суутектин жала кыч-кылтектин валенттуулуктеру кабыл алынган. Пратикада аларды суутектин жана кычкылтектин валенттуулуктеру аркылуу таап алуу ынгайлуу. Мисалы, НС1, Н20, NH3 хлор - бир, кычкылтек - эки, азот - уч валенттуу, ал эми Na20, CaO, Si02 бирикмелерде натрий -бир, кальций - эки, кремний - терт валенттуулугун формула аркылуу оной эле таап алабыз.

Элементтин окистенуу даражасы валенттуулуктен айьгрмаланып он, терс, нел деген маанилерге ээ болот. Атом же молекуланы электр жактан нейтралдуу бвлукчв катары эсептвп, андагы он, жана терс заряддардын алгебралык суммасынан келип чыккан шарттуу заряд-ды элементтин окистенуу даражасы деп тушунуу керек.

Мисалы, + +х      -2

н2     s    о4

(+) • 2 + X + (-2) -4 = 0, X = + 6, демек кукурт кислотасында кукурттун окист нуу даражасы +6га барабар.

Кепчулук учурда элементтин валенттуулугу менен окистенуу  даражасы сан жагынан барабар, бирок белгиси боюнча айырмаланат.

Мисалы кычкылтектин валенттуулугу  экиге барабар. Ал эми окистенуу  даражасы О0, О"2, 0+2 мааниге ээ. S^

Эквивалент женунде сез болгондо элементтин жана татаал заттын массаларын айырмалап билуу дурус. Элементтин эквиваленти деп 1 моль суутектин атомун суруп чыгарган же ошондой эле сан-дагы суутекти кошуп алган элементтин сандык массасы аталат. Химиялык элементтин валенттуулугу В жана салыштырмалуу атом-дук массасы Аг, эквивалент же эквиваленттик массалары езара ты-гыз байланышкан:

Э = Аг/В, 
мисалы, Э0 = 16/2 = 8  г/моль;        Эн =1/1 = 1 г/моль;

ЭСа =40/2 = 20 г/моль;     ЭА1 =27/3 = 9  г/моль.

Химиялык бирикмелердин  эквиваленти суутектин же башка  заттын эквивалентин кошуп алгай  же суруп чыгарган массасына барабар:

24 

М М

э         -

кислота                                                   Г

кислоталуулук '

ч       —

^негиз                                             I

негиздуулук '

9h2s0i =98/2 = 49;

ЭА1(0Н)3 = 78/3 = 26 ;>

Я

 

туз                                                                                                                                                              •

металдын саны • металдын валенттуулугу '

Эа12(8о4,3 =342/2-3 = 57

 

Эквиваленттик масса г/моль менен, ал эми эквивалент моль бирдиги менен туюнтулат. Мисалы, туз кислотасында НС1, хлордун эквиваленти ЭС1 = 1 моль, ал эми хлордун эквиваленттик массасы Ас) = 35,45 г/моль.

Кепчулук химиялык эсептеелерде эквиваленттик  масса катары эквиваленттик келем  да колдонулат. Эквиваленттик келем  деп, нор-малдуу шартта (атмосфералык басым = 1 атм, температура 0°С) заттын бир эквиваленти ээлеген келемду айтабыз. Мисалы, молеку-лалык кычкылтектин эквиваленттик келему 5,6 л, ал эми молеку-лалык суутектин эквиваленттик келему 11,2 л.

§ 2. Органикалык эмес бирикмелердин негизги класстары

Органикалык эмес бирикмелер курамы жана химияльш касиетте-ри боюнча 4 класска белунет: оксиддер, негиздер, кислоталар, туздар. Ар бир  класска тиешелуу бирикмелердин  жалпы касиеттерине, класси-фикациясына  жана номенклатураларына кыскача токтолуп кетели.

Оксиддер

Ф Эки  элементтен туруп, анын бири кычкылтек  болгон бирикмелер оксиддер деп аталат. Анын курамы кычкылтек менен бирик-ме пайда кылган элементтин окистенуу даражасына (элементтин мезгилдик системадагы ордуна) кез каранды болот, группанын номе-рине ылайык темендегудей жазылат:

Группа, N°      I        п     ш       IV      V        VI     VII      VIII 
Оксид: Э20,  ЭО,   Э203,   Э02,   Э20.,   Э03,   Э207,   Э04.

Оксиддин аталышы  эларалык номенклатурага ылайык элементтин окистенуу даражасы туруктуу болсо «элементтин оксиди», ал эми окистенуу даражасы езгермелуу болсо, элементтин атынан кий-ин кашаага анын окистенуу даражасы коюлат:

25

 

CaO - кальций оксиди NO - азот (II) оксиди

АЬОз - алюминий оксиди        N2O3 - азот (III) оксиди

Курамындагы кычкылтекке  ылайык оксиддер, пероксиддер, над-пероксиддер  жана озониддер деп белуп журушот.

Мисалы, Н2О2 (Н—О—О—Н) суутек пероксиди, Са02, АЬ(02)з-кальций, алюминий пероксиди.

Оксиддерди — туз пайда кылбоочу (СО, N2O, NO ж. б.) жана туз пайда кылуучу оксиддер деп эки топко бвлушвт. Туз пайда кы-луучу оксиддер вз кезегинде негиздик, кислоталык жана амфотердик деп учко бвлунвт.

Негиздик оксиддер - активдуу металлдардын, етме элементтер-дин  теменку валенттуу (1,11) оксиддери: Na20, BaO, FeO ж. б. Булар-дын бетенчелугу: бардыгы тен кислоталар менен реакцияга кирип, туздарды пайда кылат:

Na20 + 2НС1 = 2NaCl + H20 Суудагы эритмелери негиздик касиетти керсетет:

Na20 + Н20 = 2Na0H

Лакмус - кегервт, метилоранж - саргаят.

Кислоталык оксиддер - негизинен металл эместердин оксиддери жана втме элементтердин жогорку оксиддери: S02, Мпг07 ж. б. кирет. Бул оксиддердин мунездуу взгвчвлуктору - сууда эригенде кислоталар алынат:

S02 + Н20 = H2SO3 ,   SO3 + Н20 = H2SO4

Лакмус - кызарат, метилоранж - кочкул кызыл. Негиздер менен реакцияга кирип, туздарды пайда кылат:

S02 + 2NaOH = Na2S03 + H20

Амфотердик оксиддер (амфолиттер): ZnO, AI2O3 ж.б. ошондой эле втмв элементтер оксиддеринин аралык окистенуу даражасына ээ болгондору: V2O3, МпОг, Fe203 ж. б. Бул типтеги оксиддердин бетенчелугу негиздер жана кислоталар менен аракеттенишет:

ZnO + 2НС1 >  ZnCl2+H20,

ZnO + 2Na0H—^->Na2Zn02 + H20

Na2Zn02 ~ натрий цинкаты деп аталат. Мындай формуланы ZnO гидроксидин Zn(0H)2 жазып, аны кислота H2Zn02 катары элестетип, анан туздун формуласын жазган дурус.

26 

Кислоталар

Молекуласы металл менен орун алмашууга  жвндвмдуу бир же бир нече суутектин  атомунан жана кислота калдыгынан турган бирик-мелер кислоталар деп аталат. Кислоталык калдыктар жаратылышына жараша жвноквй же татаал анион болушу мумкун (1.1-таблица).

Курамына жараша кислоталар: кычкылтексиз жана кычкыл-тектуу, бир, эки жана квп негиздуу болуп болунот. Кислоталардын аттарын атоодо элементтин окистенуу даражасы эске алынып, туз-дардын эларалык аталыштары сакталат. Кислота пайда кылган элементтин окистенуу даражасы взгоруусуз сакталып, бирок кычкыл-тектин жана суутектин саны взгвргон кислоталарды атоодо «мета», «орто», «пиро» деген приставкалар кошулуп айтылат.

Кислоталардын муноздуу касиети - негиздик оксиддер жана негиздер менен аракеттенишип туздарды пайда кылышат. Мисалы,

CaO + H2SO4 = CaS04 + H20,   Ca(0H)2 + H2S04 = CaS04 + 2H20

Металлдардын  активдуулугу катарында суутекке чейин  турган ме-таллдар кислоталардан  суутекти суруп чыгарып туздарды пайда кылат:

Zn + H2SO4 = ZnS04 + H2T

(суюлтулган)

Негиздер, щелочтор

Металл катиону жана бир же бир  нече гидроксил ионунан турган бирикмелер негиздер деп аталат. Негиздердин сууда жакшы эригендери - щелочтор: NaOH, КОН, Ва(0Н)2, ж. б., калгандары Си(ОН)г, Fe(0H)3 ж. б. негиздер деп аталат.

Сууда эрибеген же ото начар эриген негиздер сууда эриген туз-дарга  щелочторду таасир этууден алынат:

FeS04 + 2Na0H = Fe(0H)2 + Na2S04

Амфотердик негиздер (гидроксиддер) - щелочтор жана кислоталар менен реакциялашкан заттар, демек булар негиздер жана кислоталардын касиеттерин алып журушот:

Zn(OH)2 ^ H2Zn02; А1(ОН)3 ^ НзАЮз;

Zn(0H)2 + H2S04 = ZnS04 + 2H20;  Zn(0H)2 + 2K0H = K2Zn02 + H20

Негиздер менен  кислоталарды сууда эригенине жараша жалпы-сынан гидроксиддер деп атаса  болот:

А1(0Н),      >  Н3А108 "Н2° >     НА102

негиз о-алюминий м-алюминий

кислотасы кислотасы

27

 

Келтирилген мисалга  окшош формуласы белгисиз кислотанын эмпирикалык курамын таап алуу1 а  болот.

Туздар

ф Металлдын  катиону менен кислоталык калдыктан турган би-рикмелвр туздар деп аталат. Жалпы классификацияга ылайык туздар-ды: орто, кычкыл, негиздик, кош жана комплекстик туздар деп белушет.

Орто туздар — кислотанын курамындагы суутектин атомдору металл жана гидроксил группасы кислота калдыгы менен орун ал-машканда пайда болот:

H2S04 + Са(ОН)2 = CaS04 + 2ШО

CaS04 - кальций сульфаты - кислота калдыгынын SO г~ - ата-лышынан келип чыгат.

Кычкыл туздар - кислотанын курамындагы суутектин  атомдо-рунун бир белугу металл менен  орун алмашпай калганда пайда бол-гон туздар:

H2SO4+ NaOH = NaHS04 + H20

NaHS04 - натрий гидросульфаты, эгерде кислота калдыгында эки суутек болсо, мисалы, NaH2P04 - натрий дигидрофосфаты деп аташат. Кислота калдыгынын валенттуулугу металл менен орун ал-машкан суутектин санына барабар.

Негиздик туздар - негиздин курамындагы гидроксил иондору-нун  бир белугу кислоталык калдык менен  толук орун алмашпай калган бирикмелер:

А1(0Н)3 + НС1 = А1(ОН)2С1 + Н20;

А1(0Н)2С1 + НС1 = АЮНСЪ + Н20.

А1(0Н)2С1 - алюминий дигидроксохлориди, А10НС12 - алюминий гидроксохлориди деп аталат. Негиздик катиондун валенттуулугу кислота калдыгы менен орун алмашкан гидроксилдин санына барабар.

Органикалык эмес бирикмелердин  номенклатурасына ылайык орто туздарды атаганда металлдан кийин кислоталык калдык аталат: NaCl - натрий хлориди, K2S04 - калий сульфаты. Кычкыл туздарды атаганда металлдан кийин суутектин металл менен орун ал-машпаган бир атому болсо «гидро», эки атому болсо - «дигидро», андан кийин кислоталык калдык аталат. NaHS04 - натрий гидросульфаты, КН2Р04 - калий дигидрофосфаты. Негиздик туздарды ата-

28 

ганда металлдан кийин бир гидроксилди  «гидроксо», эки гидроксил группасы болсо «дигидроксо» андан кийин  кислоталык калдык аталат:

CuOHCl - жез гидроксохлориди, AIOHSO4 - алюминий гидро-ксосульфаты, А1(ОН)2С1 - алюминий дигидроксохлориди.

Кош туздар. Курамында  эки металл катиону жана бир кислота  калдыгы болот. Кычкыл туздарды негиз  менен нейтралдаштырсак туздардын  аралашмасы пайда болуп, ал эритмени бууландырганда кош туздар алынат. Мисалы, NaIIS04 + NH4OH -> NaNH4S04 + Н20.

Кош туздарды эки  туздун аралашмасы катары кароого болот. Мисалы,

K2S04 + A12(S04)3 ->• K2A12(S04)4 же KA1(S04)2

калий-алюминий сульфаты

Мындай кош туздардын кээ бирлери кеп гидраттык сууну ко-шуп алып кристаллдашат. Мисалы, ачык таштар (квасцтар):

KA1(S04)2 • 12Н20 - калий-алюминий сульфаты KCr(S04)2- 12Н20 - калий-хром сульфаты ж. б.

Комплекстик туздар. Курамында комплекстик катиону  же комплекстик аниону бар кош туздар комплекстик туздар деп аталат. Мисалы,

К2 [ PtCl4],    [Cu(NH3)4] S04

Кош туздар менен комплекстик  бирикмелердин айырмачылык-тары бар. Кош туздар сууда эригенде эки  башка металлдын катиону -на жана кислота калдыгына чейин толук  диссоциацияланат:

NH4Cr(S04)2  ^ NH4+ + Cr3+ + 2S02~

Ал эми комплекстик  туздар сууда эригенде комплекстик катионго же комплекстик анионго чейин гана диссоциацияланат:

K2[PtCl4] ^ 2K++ [PtCl4]2-;

[Cu(NH3)4] S04   ^ [Cu(NTH3)4]2+ + SO2;

г



29

 

1.1 -таблица Кислоталардьш жана туздардыи аталышы

 

Кислоталар

Кислоталык калдык

Туздар

формула

аталышы

формула

аталышы

формуласы

HF

плавик

F"

фторид

NaF

НС1

туз

СГ

хлорид

СаС12

СН3СООН

уксус

СНдСОО"

ацетат

Са(СН3СОО)2

H2S

кукурттуу суутек

HS"

гидросульфид

A1(HS)3

   

S2"

сульфид

A12S3

HN02

азоттуу

N0 2

нитрит

KN02

HN03

азот

NO3

нитрат

Ca(N03)2

H2C03

кемур

НСОз

гидрокарбонат

NaHC03

   

СО^™

карбонат

А12(С03

H2S03

кукурттуу

HSO3

гидросульфит

NaHS03

   

SO3"

сульфит

K2S03

H2S04

кукурт

HSO4

гидросульфат

Mg(HS04)2

   

SC-4~

сульфат

A12(S04)3

НРОЗ

м-фосфор

РО3

метафос-фат

KPO3

H3P04

о-фосфор

Н2Р04

дигидро-фосфат

Ca(H2P04)2

   

нро^-

гидрофосфат

Na2HP04

   

POf

фосфат

Ca3(P04)2

нсю4

хлор

сю -

перхлорат

Ca(C104)2

НСЮз

хлорат

СЮ~

хлорат

КСЮ3

нсю2

хлорит

СЮ 2

хлорит

NaC102

нею

гипохлорит

СЮ"

гипохлорит

RbCIO

Информация о работе Острый пиелонефрит