Педагогикалық технологиялардың негізгі белгілері мен ұғымдары

 Педагогикалық технологиялардың негізгі белгілері мен ұғымдары

Педагогикалық  технология  –  педагогтың іс-әрекетін құрастыру  барысында оның барлық әрекеттері  белгілі жолмен, бірізді, тұтас жүзеге  асырылуы, алдын ала белгіленген  нәтижеге жетуі

 

• Технология – (шеберлік,өнер, іскерлік) нақты жүйеде нысананы өзгерту, өңдеу жиынтығы, операциялық үрдістің жағдайы;

 

• Педагогикалық технология – білім беру жүйесінде қолданылатын психологиялық-педагогикалық әдіс-тәсілдері, тәрбиелеу құралдар жиынтығы (Б.Т. Лихачев);

 

• Педагогикалық технология – оқу үрдісін қамтамасыз етудегі мазмұнды жобалары, техникасы (В.П. Беспалько);

 

• Білім беру технологиясы- мұғалім мен оқушылардың өзара байланысты үрдістік жүйесі негізінде нақты мақсатқа жетуде құра білу, жоспарлау, түзету іс-әрекеттері

Негізгі белгілері

 

 

• педагогикалық идеяға бейімделуі
• ( құндылық-маңызды, жеке тұлғалық, технологиялық, жаңаша іс-әрекет жасау);
• технологиялық әрекеттердің бірізді жүргізілуі (стандартталған, кезендік, деңгейлік, мемлекеттік талапқа сай);
• оқу-тәрбие үрдісінің субъектілері өзара байланыс іс-әрекет жасауы (саралап-сараптап, жеке даралап қызмет жүргізуі);
• авторлық стильдің болуы;
• диагностикалық жүйеге сүйену, өлшемдерді пайдалану.

 

 

әдістері

 

 

Нәтижесі

 

 

түрлері

 

 

мұғалім

 

 

оқушы

 

 

құралдары

 

Мақсат-міндеттері

 

 

мазмұны

 

 

технология

Педагогикалық технологияны  топтастыру:

 

Түсіндірмелі-иллюстративтік  оқыту

 

Жеке тұлғаға бағыттау

 

Дамыта оқыту

 

-ақпаратпен қаруландыру, 

-ағарту ісін жүргізу,

-қайталау арқылы  жалпы  білім, іскерлік, дағдыларын қалыптастыру

 

-оқушылардың өздік   оқу іс-әрекеттерін қамтамасыз  етуде үйлесімді шарттар жасау,

-оқушылардың жеке даралығын  ескеру

 

- оқыту әрекетінің амалын  негізге алу,  соның ықпалымен  оқушылардың ішкі жеке тұлғалық  күштерін, интеллектісін дамыту

Түсіндірмелі-иллюстративтік  оқыту 
Негізгі сипаттамалары:

 

• Тұжырымы – білімге негізделуі;
• Дәстүрлі оқыту типі – дайын біліммен қаруландыру;
• Мұғалімнің басшылығымен – негізгі рөл атқару;
• Іс-әрекет жасаудың сыртқы мотивтерін ескеру;
• Құралдары – мұғаліс өзі таңдайды;
• Әрекеті – қайталау, үлгі бойынша жасау, стандартталған көлемде білім, іскерлік, дағдымен қаруландыру;
• Нәтижесі – сыртқы нәтижесін ескері (меңгерілген білім деңгейі);
• Бағалау – нәтижені эталондық жүйемен салыстыру.

Педагогикалық технологиялар

 

Құрал, әдіс-тәсілдердің оқыту  және тәрбиелеу үдерісінде  теориялық  жүйеге негізделген, тәжірибеге  қойылған білім беру мақсаттарын  сәтті орындауға мүмкіндік беретін  іс-әрекеттер жиынтығы 

( В.П.Беспалько)

Педагогикалық технологиялардың  белгілері

 

• Тұжырымдамалық
• Жүйелілік және бірізді
• Басқарушылық
• Нәтижелік
• Өндірушілік
• Кері байланыста болуы

 

 Тұжырымдамалық негіздері:

 

Философиялық, психологиялық, дидактикалық және әлеуметтік-педагогикалық  негіздерге бағытталған  білім  беру мақсатына жетуде анықталған  ғылыми –теориялық принциптері, стратегиялары, заңдылықтары 

Жүйелілік

 

Үрдіс қисыны, құрылымдылық  бөліктері, барлық элементтердің  өзара байланысы, біртұтастылық  жүйенің барлық белгілерінің  біріңғай қалыптасуының  болуы

 

             Басқарушылық

 

 Нәтижеге жету, оны түзету мақсатымен диагностикалық талаптарды  қою, әрекеттерді жоспарлау, жобалау, кезеңдік диагностика жасау, құралдар мен әдістерді  іріктеп таңдап пайдалану  мүмкіндігін беру 

Нәтижелілік

 

 

Үйлесімді шығындар кезінде  білім стандартына айқын жету  кепілдігі, мақсат пен нәтиженің  біріңғай болуы

        Өндірушілік

 

Технологиялық әрекеттерді  әр түрлі жағдайда қайталап  пайдалану, оның вариативтілігін  пайдалану мүмкіндіктері 

Педагогикалық технологияның  құрылымы

 

• Тұжырымдамалық негізі;
• Мазмұнды бөлімі : мақсаттар (жалпы және жеке),мазмұны;
• Іс жүргізуші бөлімі : ұйым, әдістер және формалар, ұғыну үрдісі кезінде мұғалімнің басқару іс-әрекеті, диагностика.
• Нәтиже шығару

 

 

Педагогикалық технологияның  топтастырылуы

 

• Қолдану деңгейі бойынша;
• Философиялық негіз бойынша ;
• Психикалық дамудың жетекші факторы бойынша;
• Меңгеру концепциясы бойынша;
• Тұлғалық құрылымға бағытталуы бойынша;
• Балаға деген қарым-қатынас бойынша;
• Басым әдіс бойынша;
• Жаңарту бағыты бойынша;
• Оқушылардың категориясы бойынша;
• Танымдық қызметті басқару бойынша;
• Ұйымдық форма бойынша.

     Қолдану деңгейі бойынша

 

• Жалпы педагогикалық
• Жеке әдістемелік
• Тұтастылық
• Байыта пайдалануы
• Көпдеңгейлігі
• Шығармашылығы

Философиялық негіз бойынша 

 

• Материалистік
• Идеалистік
• Гуманистік
• Антропософиялық
• Прагматикалық (рационалды
• Конструктивтілік
• Экзистенциалистік

Психикалық дамудың жетекші  факторы бойынша

 

• Биоәлеуметтік
• Әлеуметтік
• Психологиялық

Меңгеру тұжырымдамасы  бойынша

 

• Ассоциативті-рефлекторлы
• Бихевиористік
• Гештальт-технология
• Интериоризаторлық
• Дамытушылық
• Суггестивтіктер
• Нейролингвистикалық бағдарламалау

Тұлғалық құрылымға бағытталуы  бойынша

 

• Ақпараттық, ақпараттандыру;
• Операциялық, әрекеттілік;
• Көркем-шығармашылық және көркем-адамгершілік;
• Өздігінен дамуы;
• Эвристикалық;
• Қолданбалы.

 

Балаға деген қарым-қатынас  бойынша

 

• Авторитарлық
• Дидактоцентрикалық
• Тұлғаға-бағытталған
• Адами-тұлғалық
• Еркін тәрбие
• Серіктестік
• Эзотерикалық

Басым әдіс бойынша

 

• Догматикалық
• Репродуктивті
• Түсіндірмелі-иллюстративті
• Бағдарламаланған оқыту
• Проблемалық оқыту
• Оқытуды дамытушы
• Диалогті
• Коммуникативті
• Ойындық

Оқыту технологиясы

 

Бұл оқыту мазмұнын  іске асыру тәсілі, оқу бағдарламасымен  қарастыратын, жүйе формасын өзіне  қосатын, оқыту құралдары және  әдістері, қойылған мақсатқа эффективті  жетуді қамтамасыз ететін тәсіл ( Л.Г.Семушина, Н.Г.Ярошенко)

Оқыту технологиясының  ерекшеліктері

 

• Жүйелілік(дидактикалық үрдістің және мазмұнның, мақсаттарының үндестіруі)
• Ұдай өндіру және нәтиженің кепілділігі
• Кері байланыс орнату жүйесі

Оқытуда технологиялық  үрдіске қойылатын талаптар

 

-Ғылыми психологиялық-педагогикалық  негіздің барысы (тұтас теория  немесе бөлек ғылыми жайлардың  жиынтығы);

-Диагностикалық мақсаттардың  барысы;

-Логикалық байланысқан  жүйе кезеңдері барысы, мақсаттан  міндетке және нәтижелерге жетелейтін,  ;

-Жүйенің барысы бақылау  тапсырмалары, адекватты мақсаттармен;

-Алгоритм бақылау барысы  (түрлер, мақсаттар, жиілік, бақылау  түрлері).  

Бақылау сұрақтары 

 

1. Технология дегеніміз?

2. Педагогикалық технологияның  теориясының бағыттары?

3. Оқыту технологиясы  дегеніміз?

 

26