Инвестициялық жоба ұғымына кең түсінік бере отырып, инвестициялық жобаны бизнес жоспарлаудың басты әдістеріне тоқталу

 

Кредит басында жіберілген қабылданған олқылықтарға сәйкес толық  көлемінде                                2017 жылы  өтеледі.

2.5 Жобаның тиімділігі

Cash-flow проекциясы

Cash-flow проекциясы (Ақша  қаражаты қозғалысының есебі. 1-қосымша) нақты ақша ағынын, яғни қолма-қол ақша ағыны (нақты ақша ағынын) мен төлемдерді (нақты ақшаның кетуін) көрсетіп отыр. Есеп 3 бөлімнен тұрады:

• операциялық қызмет  —  қызметтің негізгі түрі,  сондай-ақ компанияның ақша қаражатының түсуі мен жұмсалуын құрайтын  нақты қызмет;
• инвестициялық қызмет —  айналымнан тыс активтерді (негізгі қаражат, материалдық емес активтер)  және басқа да инвестицияларды  құрумен және сатумен байланысты  қызмет түрі;
• қаржы қызметі — компанияның капиталы мен қарыз қаражатының  мөлшері мен құрамының өзгеруіне алып келетін қызмет түрі. Әдетте, мұндай қызмет операциялық және инвестициялық қызметті қаржыландыру үшін қажетті  кредиттер мен қарыздарды тарту мен қайтаруға байланысты  болады.

Ақша ағынына жасалған талдау жобаның жылдар бойынша оң серпінін көрсетіп отыр.

    Пайда мен залалдардың есептері

Жоспарланған пайда  мен залалдардың есебі 2-қосымшада  айқарма түрінде көрсетілген.

 

16-кесте – Өнімділік көрсеткіштері, мың тг

Жылдық табыс (5 жыл), мың  тг.	3 657
Активтердің  рентабельділігі	24%

 

2016 жылғы баланстық  есеп коэффициенттері төмендегі  кестеде берілген.

 

17-кесте – Баланстық есеп коэффициенттері

Активтер құнындағы  негізгі қаражаттың үлесі	0,6
Міндеттемелерді өз капиталымен  жабу коэффициенті, жобаның	30,0

Қаржы индикаторлары

 

14% дисконттау ставкасы  кезінде инвестицияланған капиталдың  таза дисконтталған кірісі 7 жылда  5 837  мың теңгені құрады.

18-кесте – Жобаның қаржылық көрсеткіштері

Ішкі кірістілік нормасы (IRR)	29%
Ағымдағы таза құны (NPV), мың теңге.	5 837
Жобаның өзін-өзі ақтауы (жай), жыл	3,5
Жобаның өзін-өзі ақтауы (дисконтталған), жыл	4,4

 

19-кесте - Жобаның залалсыздығын талдау, мың тг

Кезең	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018
Қызметтерді сатудан түсетін кіріс	13 694	19 663	21 067	21 067	22 472	22 472	22 472
Баланстық пайда	970	2 209	3 096	3 444	4 331	4 570	4 577
Қызметтердің толық  өзіндік құны	12 724	17 454	17 971	17 624	18 140	17 902	17 894
Тұрақты шығындар	4 298	5 356	5 008	4 661	4 314	4 075	4 068
Ауыспалы шығыстар	8 426	12 098	12 963	12 963	13 827	13 827	13 827
Шекті кіріс сомасы	5 268	7 564	8 105	8 105	8 645	8 645	8 645
Пайдадағы шекті түсімнің үлесі	0,385	0,385	0,385	0,385	0,385	0,385	0,385
Залалсыздық шегі	11 172	13 922	13 019	12 116	11 213	10 592	10 573
Кәсіпорынның  қаржылық тұрақтылық қоры (%)	18%	29%	38%	42%	50%	53%	53%
Залалсыздық	82%	71%	62%	58%	50%	47%	47%

 

Кестеде кәсіпорынның залалсыздық  шегі  жылына  сату көлемі 11 213 мың теңге болып табылатыны көрсетілген (1916 жыл).

Қаржылық тұрақтылық қоры 2013 жылы 29 % құрайды, одан әрі бұл  көрсеткіш пайыздар бойынша шығыстардың  азаюына қарай (53% дейін) өседі.

Кәсіпорынның жеке кәсіпкерліктің  ұйымдастыру-құқықтық нысаны бар және  шағын және орта бизнес субъектілері үшін салық салудың жеңілдетілген режимін қолданады. ҚР Салық кодексіне сәйкес жеке табыс салығы мен әлеуметтік салық ставкасы табыс сомасының (жалпы табыс) 3% мөлшерінде белгіленген.

 

20-кесте - Болжамдау кезеңіндегі салықтық түсімдердің көлемі (7 жыл), мың теңге

Салық түрі	Сомасы, мың тг.
ЖП  қызметінің салығы, ЕТҚ салығы	4 287
Көлік және мүлік  салығы	64
Жиыны	4 351

 

Осы жобаны іске асыру  нәтижесіндегі салықтық түсімдердің көлемі 7 жылда   4 351 мың теңгені құрайды.

 

 Әлеуметтік-экономикалық және экологиялық әсер

Жобаны іске асыру  кезінде:

• жұмысшылардың тұрақты табыс алуға мүмкіндік беретін жаңа жұмыс орнын ашу;
• көші кезінде көлік қызметтерін көрсететін жаңа кәсіпорын  ашу;
• Ақтөбе облысының  бюджетіне салықтар мен басқа да аударымдардың түсу (4  млн.  теңгеден  астам)  міндеттерін шешу қарастырылған.

Әлеуметтік әсерлер  арасынан мынаны бөліп көрсетуге  болады:

Ақтөбе облысы  кәсіпорындары  мен тұрғындарының ҚТҚ жинау  мен шығаруда сапалы және  уақтылы  қызметтерге деген қажеттіліктерін  қанағаттандыру.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қорытынды

 

Компанияның инвестициялық портфелін қалыптастыру көздері.

Нақты шаруашылық субъектілер тұрғысынан инвестициялық портфельді қалыптастыру көздері меншікті және сыртқы болып екіге бөлінеді.

Кәсіпорындардың инвестициялық портфельді қалыптастырушы меншікті қаражаттарына мыналар жатады:

• әрекет етуші қорларға салынатын амортизациялық аударымдар;
• өндірісті дамытуға бағытталған өндірістік-шаруашылық қызметтен түскен түсім;
• төтенше жағдайлар мен бақытсыз оқиғалар нәтижесінде болған шығындардың орнын толтыруға сақтандыру компанияларынан түскен сомалар;
• қажет емес және артық негізгі қорларды сатудан түскен қаражаттар;
• материалдық емес активтерді (мемлекеттік бағалы қағаздар, басқа кәсіпорындардың бағалы қағаздары, өнімнің өнеркәсіптік үлгілеріне иелік ету құқығы, патенттер) сатудан түскен қаражат.

Кәсіркерлердің  мәселелері жобаны жасаумен оның тиімділігін  талдаумен бітпейді. Сонымен қатар, инвесторларды жобамен жете таныстыруы,мұның  тиімділігіне олардын көзін жеткізуі, сондай-ақ,жобаның тиімді іске асуын қамтамсыз ету керек болады. Дегенмен, бұл міндеттер қатарында стратегиялық жоспарлау призиденттің Қазақстан халқына арналған «Қазақстан-2030» жолдауы тұрғысынан алғанда, нарық жағдайында оны бірінші рет іске асыратын біздің көптеген кәсәпорындарымыз үшін елеулі қадам болып саналады.

Иниестициялық жобаларды таңдауда белгілі бір  өндіріске, оның дамуымен жаңартылуына салынған капитал салымының тиімділігн есептейді. Кампания заут аш, жабдық сатып  алу жөнінде шешім қабылдар кезінд, бүгінгі еүрделі салымын келешектегі табыстылық нормасымен салыстыруы тиіс.

Мұндай салыстыруды  жасау үшін болашақтағы табыстың бүгін қанша тұратындығын айқындап алу қажет.бұл үшін иниестицияалардан  түсетін табыс құнын  есептеп  оны инвестиция мөлшерімен салыстыру қажет. Инвестициялардың болашақ құны дегеніміз-бүгін инвестицияланған ақшаның белгілі бір уақыттан соң пайыздық мөлшерлемесіне қарай айналатын сомасы.

Бүгінгі таңда, инвестицияалық  жобаны тұрақты  бағамен есептемейді.

 

 

 

Пайдаланылған Әдебиеттер тізімі

 

1. «Тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 28 ақпан 1997ж. // Егемен Қазақстан, 6 наурыз 1997ж.
2. «Шетел инвестициялары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. //Заң, 1991 ж. №4
3. Инвестициялық жекешелендіру қорлары жөніндегі Ереже» // Заң 1993 ж. №7
4. Бирман Г., Шмидт С. Экономический анализ инвестиционных проектов: Пер. с англ.  / под ред. Л.П. Белых – М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1997 г.
5. Ендовицкий Д.А. Анализ и оценка эффективности инвестиционной политики коммерческих организаций: Методология и методика. – Воронеж:Изд-во ВГУ, 1998 г.
6. Ендовицкий Д.А. Комплексный анализ и контроль инвестиционной деятельности: методология и практика. /под ред. Проф. Л.Т.Гиляровской. – М: Финансы и статистика, 2001г.
7. Ендовицкий Д.А., Коробейникова Л.С., Сысоева Е.Ф. Практикум по инвестиционному анализу:Уч. Пособие / Под ред. Д.А.Ендовицкого – М:Финансы и статистика, 2001г.
8. Ковалев В.В. Финансовый анализ: Управление капиталом. Выбор инвестиций. Анализ точетности.-2-е изд. – М:Финансы и статистика,1998г.
9. Теплова Т.В. Финансовый менеджмент: Управление капиталом и инвестициями: Учебник для ВУЗов.- М:ГУВШЭ,2000г.
10. Фальцман В.К. Оценка инвестиционных проектов и предприятий. – М:ТЕИС,1998г.
11. Савицкая В.Г. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. – Минск: ООО “Новое знание”, 1999г.
12. Дуйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау. Оқу құралы. Алматы. Экономика, 2001.
13. Ковалев В.В. Введение в финансовый менеджмент. – М.: Финансы и статистика, 2001. – 768 с.
14. Павлов Л.Н. Финансовый менеджмент: Учебник для вузов. – 2-е изд. – М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2001. – 269с.
15. Серов В.М. Инвестиционный менеджмент: Учебное пособие. –     М.:ИНФРА-М, 2000 – 272с.
16. Ахметов К.Г. и др. Основы менеджмента. Актобе-Уральск, 2005.
17. К. Бердалиев. Менеджмент. Лекциялар курсы. – Алматы: Экономика, 2005. – 240 бет.

 

2