Инвестициялық жоба ұғымына кең түсінік бере отырып, инвестициялық жобаны бизнес жоспарлаудың басты әдістеріне тоқталу

Жоспары

 

 

 

 

Кіріспе............................................................................................3

 

1. Инвестициялық жобаны бизнес жоспарлау.................................4

1.1 Инвестициялық жоба мәні және оны жоспарлау негізі............4

1.2 Инвестициялық жобаның пайда болу кезеңдері........................6

1.3 Инвестициялық жобаның ақшалай ағымдарын жоспарлау.....8

1.4 Инвестициялық жобаның жоспарлаудың проблемалары .......10

 

2. ТҰРМЫСТЫҚ ЖӘНЕ ӨНЕРКӘСІПТІК ҚАЛДЫҚТАРДЫ ЖИНАУ ҚЫЗМЕТТЕРІН ҰСЫНУДЫҢ БИЗНЕС ЖОСПАРЫ ............................................................................13

2.1 БИЗНЕС ЖОСПАРДЫҢ РЕЗЮМЕСІ...............................................................................13

2.2 ЖОБАНЫҢ ТҰЖЫРЫМДАМАСЫ.......................................................................15 2.3 БИЗНЕС ЖОСПАРДЫҢ МАРКЕТИНГТІК СТРАТЕГИЯСЫ.......................................19

2.4 ЖОБАНЫ ІСКЕ АСЫРУ ШЫҒЫНДАРЫ...................................................22

2.5Жобаның тиімділігі...............................................................25

 

Қорытынды..................................................................................28

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.....................................29

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Кіріспе

 

Тақырыптың  өзектілігі. Инвестиция деңгейі қоғамның ұлттық табысының көлеміне ықпал етеді, ұлттық экономиканың көптеген макропропорциялары инвестиция қозғалысына тәуелді. Кейнсиандық теория бойынша, инвестициямен жинақ ахуалы әр түрлі пайыздар мен жағдайлар арқылы анықталады.

Ел аумағындағы  инвестициялар, күрделі қаржы ұлғаймалы, ол ұдайы өндіріс процесін анықтайды. Жаңа кәсіпорындар құрылысы, жол салу, соларға байланысты жаңа жұмыс орнын  жасау, инвестициялық процестерге  немесе капиталдың құрылуына тәуелді.

Инвестиция  көзі – жинақ. Мәселе мынада, жинақты  бір шаруашылық агенті жүргізіп, ал инвестицияны басқа адамдар немесе шаруашылық етуші субъектілеріжүргізуі мүмкін. Көпшілік адамдардың жинағы инвестиция көзі болып табылады. Алайда бұл  адамдар қоғамдық капиталдардың нақты өсуімен байланысты ұйымдастыру немесе инвестициялауды жүргізбейді. Алайда бір мезгілде кәсіпкер де, жұмыскер де бола алмайтын жалдамалы жұмысшының жинағының рөлі едәуір, сондықтан жинақ пен инвестициялау процестерінің сәйкес келмеуі экономиканың тепе-теңдіктен ауытқуына әкелуі мүмкін.

Курстық жұмыстың мақсаты – инвестициялық жоба ұғымына кең түсінік бере отырып, инвестициялық жобаны бизнес жоспарлаудың басты әдістеріне тоқталу.

Осы мақсатқа қол жеткізу барысында мынадай міндеттерді қарастырамыз:

• Инвестициялық жоба және оның пайда болу кезеңдерін атау
• Инвестициялық жоба мәні және оны жоспарлау негізін көрсету
• Инвестициялық жобаның ақшалай ағымдарын болжауын талдау
• Инвестициялық жобаның тиімділігін бағалаудағы  проблемаларды қарастыру

Зерттеу объектісі – инвестициялық жобаның бизнес жоспары

Зерттеу пәні – инвестициялық жобаның бизнес жоспарлау кезінде туындайтын экономикалық қатынастар.

Теориялық және әдіснамалық негізі ретінде отандық  және шетелдік оқулықтарды және «Тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы», «Шетел инвестициялары туралы» Қазақстан Республикасының Заңдары мен «Инвестициялық жекешелендіру қорлары жөніндегі» Ережені пайдаландым.

 

 

 

        1. Инвестициялық жобаны бизнес жоспарлау

 

1.1 Инвестициялық жоба мәні және оны жоспарлау негізі

 

Күрделі қаржы  жобасының пайдалылығын бағалау  екі негізгі аспекті қарастырады-қаржылық және экономикалық. Халықаралық тәжиребеде қаржылық және экономикалық бағадаудың әдістері мен міндеттерінен болып  қарастырады. Бірінші жағдайда жобаны іске асыру барысында оның жойылу талданады. Басқаша айтқанда, қаржылық бағалаудың міндеті – нақты кәсіпорынның (фирманың) белгіленген уақыт ішінде жобаны іске асыра алуы, барлық қаржылай міндеттерін орындай үшін қаржы қорының жеткілікті болуын анықтау болып табылады. Күрделі қарпы солынуы мүмкін обьектіні қаржылық бағалау (немесе қаржы жағдайын бағалау). Күрделі қаржы солу процесінің болынбейтін бөлігі болып табылады. Қаржы солушы өзіне қаржы жағдайы белгісіз теке немесе заңды тулғамен ешқандай келісімге отырмайды. Нарық инфрақұрылымы жақсы данызан елдерде қаржы соласы бойынша есептерінің басылып тұруы іскер байланыс жүйсінде қалыпты жағдай болып саналады, бұл елдерде арнайы анықтама – кітапшыларда жүйей түрде шығып тұрады және олар арқылы өзінді қызықтыратын фирманың қаржылық жағдайын да карты, бағалауға болады. Отандық тәжиребеде қаржылық бағалаудың сапасы бағалаушының сомоттылығына және ақпаратыыыың дұрыстығына тікелей байланысты  болып отыр. Алайда қазіргі уақытта компаниялардың қаржы ақпараттарының жариялығын түрақты түрде домын келе жатқаның көруге болады, себебі бұл кез келген компанияның негізгі мақсаты – қаржыландыруды ұлғайтуға тікелей әсер етеді. Бұған дәлер ретінде отандық есеп түйесінің халықаралық қаржы есептерінің қалыптары (ХҚЕҚ) бойынша жұмыс істей бастауын айтуға болады.

Экономикалық  тиімді талдау кезінде инвестициялық жобаларының потенциалдық амалдарына акцент қойылады, салынған бағалы заттың алынуын сақтау олардың лайықты қарқынды өсуін қамтамасыз етеді.

Берілген  талдау инвестициялық жобаның тиімділігі әртүрлі анықтама көрсеткіштерден құрылған, өшер интегралдық көрсеткіштер болады. Инвестициялық шешімдердің қабылдауда фирма үшін өте қиын есеп болып табылады. Жалпы критерийлердің ішінен есепке алынған фирма бағаларының көтерілуі өндірістік немесе қаржылық тәуекелдік төмендеуі, дұрыс шешім қабылдауында оның жұмысының деңгейінің көтерілуі, баға критерийлерінің өсуімен ерекшеленеді.

Қандайда  тиімді инвестициялық жобалардың бағалануының қайнар есебі ол, дәл осындай инвестициялық  операцияның қорытындысының шынайы жетістіктерін анықтау болып табылады.

Нәтижелердің  құндылығы берілген мәліметтердің  толыққандылығына, талдау кезіндегі  әдістерді дұрыс қолдануға дәрежеде тәуелді болады. Сондай-ақ нәтижелердің дұрыс болуына тексерушілер мен  кеңесшілердің тәжірибелері ықпал етеді.

Инвестициялық жобаларды талдау олардың техникалық, қаржылық, салалық немесе аймақтық ерекшеліктеріне қарамастан біріңғай ұстаным бойынша жүргізіледі. Оларға келесілер жатады:

• жобаны оның толық жұмыс істеу мерзімі ішінде қарастыру (есептеу кезеңі) – қаржы салу алдындағы зерттеуден бастап жобаның аяқталу кезеңіне дейін;
• жобаны іске асыру барысында тартылған барлық қаржыны және белгілі бір кезеңдегі шығыстарды түрлі валюталардың қолдану мүмкіндігін еске ала отырып бір үлгіге келтіру;
• түрлі жобалардың шарттарын салыстырудың мүмкіндігінің болуы;
• жобаның дұрыстығы және ең жоғарғы пайдалығы. Қаржы салушының тұрғысынан қаржы жобасы деп танылуы үшін біріншіден, жобаны іске асырудың пайдалы болуы, екіншіден, осыған ұқсас жобалармен салыстыра қарау барысында негізгі жобаның тиімділігінің басымдылығының сенімді болуы;
• уақыт санау шарттары. Жобаның пайдалылығын бағалау кезінде уақыттың әр түрлі аспектілері, соның ішінде жобаның және оны қоршаған экономикалық ортасының жағдайға бейімділігі, өнімді өндіру мен өндіріс үшін қажетті материалдың түсуі арасындағы уақыт, олардың өтемі, шығындар мен нәтижелердің тұрақсыздығы есепке алынуы тиіс;
• жобаның негізгі қорды қажет ететіндігі;
• құрылып жатқан жобаны іске асыру барысында өндірістік қорлардың жұмыс істеуі үшін, жобаның тиімділігі үшін, қаржы жобасының негізгі қорды қажет ететін есепке алу;
• ақшаның құнсыздануы (өнімнің түрлеріне және жобаны іске асыру барысында қорларға өзгеруі) және жобаны іске асыру кезеңінде бірнеше валютаны қолданудың мүмкіндігі;
• жобаны іске асыру барысында болатын белгісіздікті және қауіпті (сандық түрде) есепке алу.

Кез келген инвестициялық жоба әр түрлі қырынан сипатталуы мүмкін:

қаржылық,

технологиялық,

ұйымдастырушылық  және т.б.

Олардың әрқайсысы  өзінше маңызды, десе де, көбіне қаржыландырудың экономикалық және қаржылық аспектілері шешуші маңызға ие болады.

Солай бола тұра барлық сипаттамаларды тізіп шыққан жағдайда да, жоба егер төмендегідей талаптарды орындай алмайтын болса іске қосылмайды:

- қызмет көрсету  және өндірілген тауарды өткізу арқылы жобаны қосуға салынған қаржыны қайтармайтын болса;

- ақшаның  сатып алу қабілетінің өзгеруіне  байланысты, сондай-ақ қаржы салушының  жобаны іске асыру барысындағы  қаупін азайту жолында, қордың  өсуі үшін ең төменгі кірісі  болмаған жағдайда;

- салынған қаржының фирманы қанағаттандыратын уақыт ішінде қайтарылуы болмаған жағдайда.

 

1.2 Инвестициялық жобаның пайда болу кезеңдері

 

 Жеке кәсіпкерлердің  барлық стадияларын жақсы өту  үшін және де ешқандай шығын  жасамай, жеке кәсіпкердің идеяларының  жазылуының құжаттары. Бұл құжат жоба болып табылады. Инвестициялық бизнес-жоба белгілі бір уақыт ішінде мақсат қойылған жеке жүйеге нәтижелі болсын деп алға қойылған қатаң сұраныстар, спецификалық мекеменің өндірісі.

Негізгі сфера  бойынша жоба түрлерін мыналарға бөлеміз:

• Техникалық (бизнес-орталықтың құрылым жобасы).
• Ұйымждастырушылық (жоғары білім системасының қайта құрылым жобасы)
• Экономикалық (Ресейдің қаржылық стабилизациясына жобасы)
• Әлеуметтік
• Аралас (ядролық қару-жарақ ликвидациясының жобасы)

Ұйымдастыру жобасы. Алдына қойылған мақсатты алдын-ала білу, бірақ-та сандық және сапалық нәтижені алдын-ала білу қиынға соқтырады, Өйткені ол организациялық системаның жақсартуымен тығыз байланысты.

Экономикалық  жоба. Өзіндік ерекшеліктерімен ерекшелінеді. Мақсаты – экономикалық көрсеткіштердің функциялық жүйесінің жақсартуы. Бастапқы мақсаттар алдын-ала белгіі бол, бірақ жмыс барысында проектіңөзгерілуі мүмкін; Бұнымен бірге проекттің мерзімі де кіреді; Ресурстар керекті жерде ғана қолданылады. Шығындар алдын-ала белгілі болады, проект жасалған кезде экономикасы қадағалыналады.

Әлеуметтік  жоба. Алға қойылған мақсат белгіленіп қана қоймай, нәтижеге жеткенше жобаның  өзгеруімен ерекшелінеді, сандық және сапалық баға белгіленеді; жобаға арналған шығын әрине бюджетке байланысты әлеуметтік жоба өзінің дәлдіксіздігімен ерекшеленеді.

Кез келген жоба арнайы тексеріс қадамдардан өтеді, ол жобаның өмірлік циклін құрайды. Инвестициялық жоба келесі базалардан тұрады:

• Алдын-ала инвестициялық
• Инвестициялық
• Эксплуатациялық
• Ликвидациялық

Алдын-ала  инвестициялық фаза – инвестициялық  жобаның процесін өзіне қосады. ТЭО  және эффективті инвестициялық салымдардың  көрсеткіші.

Инвестициялық фаза – нақты қаржылық салымдардан  тұрады. Оның ішіне құрылыс, маркетинг, кадрларды оқыту және олардың  запаста болуы кіреді.

Ликвидациялық фаза – ликвидациялық өндіріс  қолданылмаған активтерді қолдану. Әр фаза нақтылы бір қаржылық ресурсты қажет етеді.

Классификация негізіне қарап, келесі инвестициялық жобаларды көреміз. Бір-біріне байланысты: тәуелсіз, альтернативті, толықтырғыш.

Қысқа уақыт (3ж дейін). Орташа уақыт (3-5ж), Ұзақ уақыт (5ж).

Масштаб бойынша: кіші жоба орташа жоба, ірі жоба, мега жоба.

Негізгі бағыт  бойынша: коммерциялық, әлеуметтік, экологиялық  және т.б. жобалар.

Инвестициялық жоба ішкі және сыртқы қаржылық нарықтық болып табылады. Материалдық, еңбек сонымен қатар экологиялық және әлеуметтік жағдай: глобальді жобалар халықаралық – шаруашылықты жоба, ірі масштабты жоба, локальді жоба. Мөлшеріне қарағанда: нақты және қауіпті жоба болып бөлінеді. Сонымен қатар басқа да инвестициялық жобалар белгілі бастапқы – инвестицияның көрсетілуі. Бұған байланысты негізгі 7 топқа бөлінеді:

• Өндіру барысында сапасының көтерілуі
• Жұмыс істейтін өндірістің көркеюі
• Бизнестің жаңа сферасының пайда болуы
• Жаңа нарыққа шығуымен байланысты
• Жаңа технологияның қарастырылуы
• Әлеуметтік белгісі
• Заңға байланысты

Негізгі жоба қатысушылары – құрылымның негізгі  элементі. Негізгі қатысушылары – тапсырыс берген, болашақ жобаның басшысы.

Жоба жасаушы  – құжаттарды дайындайды. Жобаны басқару – менеджер.

Жоба  –  ұйымдастыру құрылымы, ол алға қойылған мақсаттарға қол жеткізуге көмектеседі. Банк – бұл инвестор.

Әлемдік тәжірибеде келесі этаптарды белгілейміз.

1. Инвестицияның  дұрысталуы, инвестициялық концепцияның  ізденуі

2. Бастапқы жоба

3. Техникалық-экономикалық  жоба немесе оның қаржылық  бағасы