Гипертониялық криз

 
 
 
 
С.Ж Асфендияров атындағы Қазақ  Ұлттық Медицина университеті. 
 
Кафедра _______________________ 
 
 
 
Тақырыбы: Гипертониялық криз

 

Орындаған: Тұрлыбаев  Т

Курс: V

Топ:

                                                  Тексерген:

Алматы 2015ж.

 

• Гипертониялық криз — бұл вегетативті бұзылыстардың нәтижесінде ми мен жүрек-қан тамырында патологиялық өзгерістер болатын артериялық қысымның кенеттен көтерілуі.

 

• Гипертониялық кризде көптеген жүйелер мен ағзалар тарапынан асқынулар, орталық нерв жүйесінің бұзылыстары, жүректік тапшылық, стенокардия, миокард инфаркті, өкпе ісінуі, аневризм және басқалардың қауіпі артады. 
  

• Қан қысымының (ҚҚ) көтерілуі екі механизмге байланысты:
• - қан тамырлық 
  - кардиалды

 

•  Ағымының 4 нұсқасын ажыратады:
• 1 - қатерлі (тез өршитін);
• 2 – баяу өршитін;
• 3 - өршімейтін;
• 4 – қайтымды дамуымен;  
  

Криздік жағдайды  әдетте мыналар туындатады:

 

• психоэмоционалдық артық жүктеме;
• ауа райының өзгеруі;
• кофені, алкогольдік ішімдіктерді көп ішу;
• гормондық бұзылыстар;
• гипотензивті препараттарды ішуді өз еркімен тоқтату;
• мидың (инсульт), жүректің (инфаркт немесе стенокардия ұстамасы), бүйректің ауыруы.

 

Гипертониялық  криздің белгілері:

 

• - диастоликалық артериалды қысымның 110-120 ммсынбағ-нан жоғары көтерілуі; 
  - қатты бас ауыру, әдетте желке тұсында; 
  - самайдағы тамыр бүлкілдеуі; 
  - ентігу (жүректің сол қарыншасына түсер жүк күшейгендіктен); 
  - жүрек айнуы немесе құсу; 
  - көру бұзылыстары (көз алдындағы “кіреукелену”, көру өрісінің ішінара жоғалуы мүмкін); 
  - тері жамылғыларының қызаруы; 
  - төс астында қыспалы аурудың пайда болуы ықтимал; 
  - қозу, ызалану.

Криздің екі  түрі ажыратылады.

 

• Бірінші типтегі криз (гиперкинтетикалық) көбіне артериалды гипертензияның ерте сатыларында байқалады. Бұған жедел басталу, көбіне систоликалық АҚ-ның артуы, тамыр соғысының жиілеуі, “вегетативтік белгілердің” молдығы тән. 
  Екінші типтегі криз (гипокинетикалық) әдетте АҚ-ның жоғары деңгейі фонында кеселдің соңғы сатыларында дамиды, милық және жүректік симптомдармен бірге біртіндеп даму (бірнеше сағаттан 4-5 күнге дейін) және ауыр ағым тән. 
  

Гипертониялық  криздің диагностикасы келесі  негізгі критерилерге негізделеді:

 

• 1. Салыстырмалы кенет басталу.
• 2. АҚ жеке жоғары көтерілуі (> 180/120 с.б.).
• 3. Церебральді, кардиальді жəне вегетативті мінездегі субъективтік жəне объективтік симптомдардың болуы. 
   

 

СД

 

ДД

 

Қысым деңгейін  бағалау

 

110

 

70

 

Оңтайлы

 

120

 

80

 

Қалыпты

 

121-139 

 

 81-89 

 

Гипертензия  қаупі

 

140-159 

 

 90-99 

 

Бірінші деңгейлі  гипертензия

 

160

 

100

 

Екінші деңгейлі  гипертензия

 

>180

 

>110

 

Үшінші деңгейлі  гипертензия

• Гипертониялық криздегі алғашқы көмек 
  - науқасты төсекке жатқызу (бас жағын жоғары етіп); 
  - толық физикалық және психикалық тыныштық жасау; 
  - дәрігер келгенше әрбір 15 минут сайын артериалды қысымды және жүректің жиырылу жиілігін (ЖЖЖ) бақылау; 
  - АҚ-ды төмендететін емді шұғыл бастау (үйде, жедел жәрдем көлігінде, аурухананың қабылдау бөлімінде); 
  - жоғары АҚ фонында тахикардия байқалса селективті емес бета-адреноблокаторлар тобының препараттары (пропранолол) ұсынылады; 
  - криздің бетін ықпалды қайтару үшін каптоприл қолданылады, әсіресе анамнезінде кардиосклероз, жүректік тапшылық, қант диабеті болса; 
  - нифедипинді жүктілік фонында, қосымша бүйрек және бронх-өкпе жүйесінің кеселдері болғанда қолданады; 
  - алаңдатушы процедуралар: 
  - желкеге, белге және аяққа қыша; 
  - қатты бас ауруында басқа салқын қою; 
  - ыстық аяқ ванналары.   

Пайдаланылған  әдебиеттер:

 

• 1.Айтбембет Б.Н. Ішкі аурулар пропедевтикасы.- Алматы 2005ж. 
  2.Жаманкулов К.А. Ішкі аурулар пропедевтикасы , б. I-II.- Актөбе, 1992ж. 
  3.Муратбекова С.К. Терапиядағы мейірбике ісі.- Астана «Фолиант», 2007ж.- 600 б. 
  Қосымша әдебиеттер : 
  1.АхметовК.  Ішкі аурулар пропедевтикасы.-Актөбе, 2007