Жеке меншік

Оңтайландыру мақсатында бақылау пакеті акциялары мемлекетке қарасты акционерлік қоғамдар мен мемлекеттік кәсіпорындардың әкімшілік шығындарына мониторинг тәсілдерін анықтауға талдау жасау ақпараттарын жинақтау ұйымдастырылды.       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ҚОРЫТЫНДЫ

 

Қазақстанда жекешелендірудің ұлттық бағдарламасының іске асырыла бастағанына, міне, 12 жыл толды. Мемлекеттік меншікті кең ауқымда реформалау экономикалық реформалардың кезекті мәселесі болып табылады..

Жекешелендірудің әртүрлі  бағдарламаларының түпкі мақсаты  — өндіріс көлемін, материалдық  құндылықтарды арттыру, сол арқылы халыктың әл-аукатын жақсарту. 2003-2005 жж. жекешелендіру мемлекеттік мүлікті баскару саласыңда мемлекеттік саясаттың құрылымдық элементі ретінде қаралатын болады, жекешендірудің көлемдерін қалыптастыру мемлекеттік активтерді басқару нәтижелерімен, қарыз алу көлемдерімен және мемлекеттің бар борыштық міндеттемелерімен байланысты болады. Мемлекеттік меншікті басқару саласындағы мемлекеттік саясат экономиканың стратегиялық маңызды садаларының дамуын сақтауға және нығайтуға, мемлекеттің мүдделерін негізге ала отырып, мемлекеттік мүліктің құрылымын оңтайландыруға бағытталган.

Күнделікті тәжірибеде меншік қатынастарының экономикалық мазмұны  мен оның құқықтық арасындағы айырмашылықтарды ажырата білу қажет.

Меншік саяси-экономикалық мағынада, бұл өндіріс процесіндегі адамдар арасындағы күрделі шаруашылық, қарым-қатынастар. Қандай да бір материалдық игілікті өндіру адамдардың өз қажетіне қарай табиғат байлығы мен энергияны иемдену болып табылады. Меншік қатынастарын иемдену бұл материалдық ресурстарды тиімді пайдалану және оларды жүзеге асырудың экономикалык сыпатын анықтау процесіндегі қарым-қатынастарды  қамтиды.

Меншік - саяси-экономикалық категория ретінде өндірістің қоғамдық формасын анықтайтын, адамдар арасында құрал-жабдықтарды пайдалану процесіндегі болатын қарым-қатынастар жүйесі. Сондықтан, меншік туралы жалпы түрде оны тек "таза" абстракция ретінде ғана айтуға болады. Ол экономикалық категория ретінде белгілі бір нақтылы әлеуметтік қарым-қатынастарды бейнелейді.

Сонымен, меншік экономикалық категория ретінде — экономикалық қатынастардың абстракциялық көрінісі. Яғни, меншік — нақты қоғамның, экономикалық қатынастарының толық жүйесіндегі қандай да бір экономикалық немесе топтық (жиынтық жүйе) қарым - қатынастарының абстрактылы көрінісі болып табылады.

       Меншік - күрделі де көпқырлы құрылым. Ол экономикалық жүйенің негізі болып табылады.

Меншікті қарастырудың екі тәсілдемесін ажырату керек:

Бірінші тәсілдеме меншікті нақты экономикалық категория ретіндө қарастырады. Меншік деген адамдар арасындағы өндіріс құралдары мен өндіріс нәтижелерін иемдену тұрғысындағы қатынастар.

Екінші тәсілдеме меншікті қоғамның бүкіл экономикалық жүйесін сараптау арқылы сипаттайды.

Зерттеліп отарған курстық  жұмысының барысында:

• І тарауында жеке меншіктің пайда болуы, дамуы және жеке меншіктің адамзат өміріндегі мәні анықталды.
• ІІ тарауында Қазақстан Республикасында жеке меншікті қалыптастыру бағдарламасын талдау және оның әдістері мен сатылары баяндалды.
• ІІІ тарауында Қазақстан Республикасында жеке меншіктің дамып, жетілдірудің жолдары баяндалды.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

 

1. ҚР Конституциясы, 1998
2. Н. Назарбаев «Қазақстан - 2030» Стратегиясы, Алматы - 1997
3. Бейсенова М., Садықбекова А. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы – 2002.
4. Бердалиев К.Б «Қазақстан экономикасын басқару негіздері», 

    Алматы –  2001. 224 б.

5. Дүйсенов Б. «Нарықтық  қатынастарды  қалыптастырудағы жекешелендіру». Саясат № 8/2004 ж. 24 б
6. Ихданов Ж.О., Орманбеков Ә.О «Экономиканы мемлекеттік реттеудің

          өзекті мәселелері»,   Алматы – 2002.,212б.

7. Мауленова С.С., Бекмолдин С.Қ.«Экономиялық теория»,Алматы – 2004ж.
8. Молдабекова А. «Нарықтық қатынастағы  халықтың  қаржігерлігінің  қалыптасуы» Қаржы – қаражат № 1/2004 ж.48 б.
9. Назарбаев Н. «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жаңару жолында» - 18 ақпан 2005 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы, Астана

      № 1, 2005 ж., 1 б.

10. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан - 2030» - даму стратегиясы, Алматы – 1998
11. Сахариев С.С «Жаңа кезең экономикасы», Алматы – 2003 ж.228 б.
12. ҚР-ң Жекешелендіру туралы Заңы, 1998
13. Экономикалық саясат// Алматы – 2001
14. Шеденов Ө. Жалпы экономикалық теория, 2004
15. Осипова Ж. Экономикалық теория негздері// Алматы - 2005

 

Қосымша 1 Қазақстандағы  кәсіпорындарды (объектілерді) жекешелендіруден  алынған қаржыны бөлу:

 

 

 

	1998		1999			2000		2001
	саны	Үлес салмағы	саны		Үлес салмағы	саны	Үлес салмағы	Саны	Үлес салмағы
Жекешелендіру-ң барлығы Саудада Коммециялық конкурс Инвестициялық конкурс  Басқа да тәсілдермен	6777     4813   468   383   1113	1000,0   71,0   6,9   5,6     16,4	30,78     20,69   296   142   566	100,0   81,3   1,94   0,38   16,38		2718     1886   45   9   378	100,0     81,3   1,94   0,38   16,38	1727     14,2   66   45   193	100,0     82,3   3,8   2,6   11,3

 

 

 

 

 

 

 

 

Қосымша 2 Қазақстандағы  кәсіпорындарды (объектілерді) жекешелендіруден  алынған қаржыны бөлу:

 

млн. тенге 

	2002	2003	2004	2005
Жекешелендіруден  алынған  қаржы, барлығы	41105,0	66459,2	77138,8	46631,9
Соның ішінде бөлінгені:
республикалық бюджетке	40053,4	64980,0	76334,2	35888,8
жергілікті бюджетке	11024,6	227,6	367,6	706,3
басқа да мақсатқа	227,7	1251,6	437,0	46,8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 - сурет. Жерді  жеке меншікке беру мөлшері.

 

 

 

2-сурет. Жер  құнын өтеу мерзімі