Құқықтың эволюциялық және революциялық дамуы

 Құқықтық нормалардың  жиынығы ретіндегі құқық, қоғам  тіршілігінде маңызды рөл атқара  отырып, өмірдің қай саласында  болса да адамдар арасындағы  қарым-қатынастарда тәртіп болуына  бағытталады. Адамдар бір-бірімен  экономикалық қатынаста, яғни материалдық  игіліктерді өндіру жөніндегі  қатынастарда болады. Мысалы, заводтарда, фабрикаларда нормативтік құқық  актілері аоқылы белгілі бір  реттілік, еңбек тәртібі орнатылады. Материалдық игіліктерді бөлу  мәселесінде де экономикалық  қатынастар пайда болады. Қызметкерлер  өздерінің еңбегі үшін сияпат  ақы алуға тиіс. Бұл да тиісті  нормативтік актілермен реттеледі. Адамдар бір-бірімен неше түрлі  шарттық қатынастарға түсіп жатады. Олардың арасындағы сату-сатып  алу, айырбас, жоралғы, қарыз т.б. әрекеттер  құқық нормаларының шеңберінде  ғана хатталуға тиіс.    

 Құқық қоғамның саяси  өмірінде маңызды рөл атқарады. Мемлекеттік органдардың құрылымы, оларды жасақтау тәсілдері (сайлау, тағайындау

, олардың билік аясы (өкілеттілігі), іс-әрекеттерінің түрлері мен  әдістері т.т. құқықтық нормалар  арқылы анықталады.    

 Қоғамдық тәртәп (демократиялық  немесе халыққа қарсы бағытталған) тек қана құқықтық актілер  арқылы орнатылады, оны тәртіп  органдары қамтамасыз етеді. Азаматтардың  мемлекеттік басқару ісіне қатынасу  үшін пайдаланатын саяси құқықтары  мен бостандықтары тек қана  нақ осы құқықтық актілер арқылы  белгіленеді.    

 Құқық қоғамның әлеуметтік  өмірінде де зор рөл атқарады. Құқықтық нормалар білім алудың, денсаулық сақтаудың, отбасын құрып, оны нығайтудың т.б. қажеттіктердің  заңдық шарттарын белгілейді.    

 Сөйтіп, құқық дегеніміз  адамдардың өміріне қалыпты жағдайлар  туғызуға, қоғамның барлық бағыттарда  дамуын заңдық жағынан қамтамасыз  етуге тиісті мемлекеттік қуатты  құрал болып табылады. Құқық тек  жұртты жазалау үшін, оларға күштеу  шараларын қолдану т.с. үшін қажет  деп ойлау дұрыс емес. Азаматтар  өздеріне берілген құқықтар мен  бостандықтарды пайдаланғанда, құқық  нормаларының талаптарын орындағанда, мемлекеттік органдар құқық нормаларының  талаптарын бұзған адамдарға  шара қолданып, тиісінше жазалап  отырғанда, құқық нақты іс жүзіне  асқан болып табылады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                           Қорытынды       

Құқық қоғамның саяси  өмірінде маңызды рөл атқарады. Мемлекеттік органдардың құрылымы, оларды жасақтау тәсілдері (сайлау, тағайындау олардың билік аясы (өкілеттілігі), іс-әрекеттерінің түрлері мен  әдістері т.т. құқықтық нормалар  арқылы анықталады. Қоғамдық тәртәп (демократиялық  немесе халыққа қарсы бағытталған)  тек қана құқықтық актілер  арқылы орнатылады, оны тәртіп  органдары қамтамасыз етеді. Азаматтардың  мемлекеттік басқару ісіне қатынасу  үшін пайдаланатын саяси құқықтары  мен бостандықтары тек қана  нақ осы құқықтық актілер арқылы  белгіленеді.  Құқық қоғамның әлеуметтік  өмірінде де зор рөл атқарады. Құқықтық нормалар білім алудың, денсаулық сақтаудың, отбасын  құрып, оны нығайтудың т.б. қажеттіктердің  заңдық шарттарын белгілейді.Сөйтіп, құқық дегеніміз  адамдардың өміріне қалыпты жағдайлар  туғызуға, қоғамның барлық бағыттарда  дамуын заңдық жағынан қамтамасыз  етуге тиісті мемлекеттік қуатты  құрал болып табылады. Құқық тек  жұртты жазалау үшін, оларға күштеу  шараларын қолдану т.с. үшін  қажет деп ойлау дұрыс емес. Азаматтар өздеріне берілген  құқықтар мен бостандықтарды  пайдаланғанда, құқық нормаларының  талаптарын орындағанда, мемлекеттік  органдар құқық нормаларының  талаптарын бұзған адамдарға  шара қолданып, тиісінше жазалап  отырғанда, құқық нақты іс жүзіне  асқан болып табылады.Құқық әлеуметтік нормалардың ерекше жүйесі болып, мемлекетпен бірге өмірге келіп, қоғамды реттеп, басқарып отырды. Олар қоғамның, объективтік даму процесінің талабына сәйкес қалыптасты. Бірақ әр елдің ерекшеліктеріне сәйкес құқық пен мемлекеттің нысаны әр түрлі, мазмұны бірдей болды. Бұл жерде қайталап өтейік, құқық пен мемлекеттің өмірге келуінің, қалыптасуының негізгі объективтік заңдары: қосымша өнімнің пайда болуы, жеке меншіктің қалыптасуы, таптардың арасында күрестің басталуы, қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару үшін құқық пен мемлекеттің өмірге келуі.

Құқықтың белгілеріне мыналар жатады:

1) еріктілік сипаты;

2) жалпыға міндеттілігі;

3) нормативтілігі;

4) мемлекетпен байланысы;

5) формальды анықталғандығы;

6) жүйелілігі.

Курстық жұмысты осымен, қорытындылап келгенде  қоғамның мүдде-мақсатын асыру үшін, дамуына, жақсарып, нығаюына  құқықтың алар орны зор.                      

                             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі. 

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995ж. 
2. Венгеров А.Б. Теория государства и права. М.: 1994 
3. Сапарғалиев Г.С. Заң терминдерінің сөздігі. Алматы: Жеті Жарғы, 1996 ж. 
4. Сапарғалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы: Жеті Жарғы, 1997. 
5. Теория государства и права./Под. Ред. М.Н.Марченко М., 1998. 
6. Қ.Д. Жоламан Мемлекет және құқық теориясы. Алматы, 2006ж. 
7. Бейсенова А., Біржанов К., Қазақстан Республикасы мемлекет және құқық негіздерін оқып үйренушілерге көмек. Алматы: Жеті Жарғы, 1997 
8. Қазақстан Республикасының Конституциясының түсіндірме сөздігі.  
9. Алексеев С.С. Теория права. М.: БЕК, 1993. 
10. Общая теория права. Курс лекций/Под. Ред. Бабаева В.К. Нижний Новгород, 1994. 
11. Маркс К., Энгельс Ф., Екі томдық таңдамалы шығармалар. 2-ші том.