Аудиттің мәні ,мазмұны және даму тенденциясы

         Сыртқы аудиттің объектісі-  ол , шаруашылық субъектілері.Сыртқы  аудиттің мақсаты тапсырушының  талабына сәйкес анықталады. Тапсырушылар  – кәсіпорын ,мемлекеттік құрылым және қаржы,мүлік иелері .Мемлекеттік құрылымның тапсыруымен аудит тексеруі жүргізілген жағдайда әлеуметтік-экономикалық мәселелер көтеріледі де ,аудитор кәсіпорынның немесе кәсіпкерлердің меншік иелерніе шаруашылығының тиімді жүргізілуіне қатты көңіл бөлінеді.Оған себеп,олар шаруашылығын пайда табуға тиімді жолмен жүргізсе , мемлекетке салық төлемі көбееді,әрине ол өз кезіндегіі мемлекеттің әлеуметтік қаржысын ,бюджетін толықтыруда өз үлесін қосады.

          Шаруашылық субъектілеріне аудит тексеруін жүргізгенде ,оынң негізгі мақсаты бухгалтерлік есеп жұмысының жүргізілуі жағдайы, оның көрсеткіштерінің нақты дұрыстығын анықтау, содан кейін тапсырушы талабына сәйкес өз ойын айту және меншік иесінің мүддесін қорғау.

         Сыртқы аудит қызметін атқарушылар – жеке аудиторлар және аудит фирмалары.Аудиторлардың өз қызметіндегі ең негізгі мақсаты меншік иесінің мүддесін қорғау ,яғни ,акционерлердің кәсіпкершілік үшін арнаған қаржы қандай жағдайда іске асырылуда?-деген ұрақ ерекше орын алады. Сыртқы аудит қызметін осы тұрғыдан қарастырсақ,онда оның өзіндік ерекшеліктері бар. 1-шіден ,кәсіпорын басшылары өзініің және кәсіпорын жұмысын ,оның қаржылық жағдайын тек қана жақсы жағынан ,мүмкінділігі болса өсіріп көрсетуге тырысады .Ал акционер, меншік иесі өз тарпынан тек шындықты, нақты шаруашылық жағдайын білуге кұштар ,Нарықты қатынас жағдайында ешқандай фирма ,кәсіпорынның нақты жағдайын білмей сыбайлас болып қарым-қатынастықта бармайды.

      Сыртқы аудиттер өз жұмысын  сол елдегі заңды түрде қабылданған аудит стандартына ,бухгалтерлік есеп принциптеріне сәйкес жүргізеді Фирмалардың ,кәсіпорындардың балансы басылымға, тек қана аудитор өз қорытынысын бергеннен кейн және балансқа мөрін басқанан кейн ғана шығады. Әрине ,аудитор қорытындысы кәсіпорынның ақпарттың дұрыстығын ,қаржы көрсеткіштерінің дұрыс анықталғандығын растап қана қорытынды бергеннен кейн ғана баланс басылымға рұқсат алады.Ал осы процестердің басылымға шығуының улкен мағынасы бар.

 

                                        Қорытынды

 

          Қорытындылай келе жалпы экономикалық жағдайдың тұрақтылығына қол жеткізбейінше инфляция деңгейін төмендетпейінше ,өндірісті ұйымдастыру мен қуаттылықты пайдалануды жақсартпайынша,шаруашылық жүргізуші  субъекттіледің жабдықтаушылық ,өткізушілік және қаржылық қызметтерін жетілдірмейінше бизнесті онтайлы жасау мүмкін емес . Нарықтық экономика жағдайындағы бизнестің кәсіби аудиттің дамыту мәселесінің көп қырлы болуы мына аспектілерді зерделеу үшін юөліп көрсетуге мүмкіндік тудырады:

1. Теориялық :кәсибі аудиттің мәнін ,мазмұнын және мағынасын ,оның бақылаушы -  талдамалы шектес ғылымдары және түрлдерімен өзара байланысын анықтау ;аудиттің  нұсқаларын ,түрлерін және типтерін ғылыми жіктеу;аудиттің даму тенденциясын ,тетіктерін ,мәселелерін зерттеу ; бизнес аудиті мен талдауының принциптері мен компоненттерін ,постулаттарын нақтылау түсу ,тұжырымдамасын әзірлеу ;
2. Әдіснамалық :аудитің жалпы және жеке әдістемелрін анықтау ,бизнес жағдайының талдау  көрсеткіштер жүйесін ,өлшемдерін ,әдістерін таңдау,экономикалық әлеуетті (потенциалды пайдалану тиімділігіне әсер ететін факторларды анықтау және шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызметін жақсарту бойынша әзірлеу ;
3. Ұйымдастырушылық; бизнес аудитін жүргізу мен жоспарлау механизмдерінің ,құқықтық – нормативтік және ақпараттық базалардың мағынасын ашу ;аудиторлық бақылаушы- талмалы қызметтердің технологиясы мен нақты рәсімін ( процедурасын жетілдіру бойынша ұсыныстарды әзірлеу.

Бизнестің кәсіби аудит мәселесін зерттеу аспектілерінің жалпы шарттарына жататындар:бизнесті басқарумен байланысты шаруашылық операцилары мен процестерінің аудитін жүргізу үшін алға қойылаған мақсаттарға қол жеткізу ;шаруашылық қызмет нәтижелерін бақылаудың ,талдаудың және есептің озық әдістерін анықтау ;қаржылық –экономикалық талдау мен аудиттің озық түрлерін қолданатын салаларды ұлғайту әрі оған енгізу;бақылаушы талдамалы жұмыстарды жақсарту бойынша халықаралық озық іс – тәжірибелерді жалпылау;бизнестің кісибі аудитін жүргізудің техникасы мен технологиясын ,ұйымдық құрылымын жетілдіру; бастапқы мәліметтерді алу мен өндіруге ЭВМ-ді және экономикалық –математикалық әдістердә қолдану шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметін басқару жүйесін оңтайландыру.

            

      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                           

Қолданылған әдебиеттер

 

1. Абленов Д.О. Аудит негіздері: Оқулық. – Алматы: Алматы ,2005
2. Әжібаева З.Н., Байболтаев Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. А34 Аудит:
3. А.А.Сәтмырзаев, Б.Е.Укашев Аудит теориясы (оқу құралы).
4. Жалпы Әжібаева З.Н. Аудит: Учебник. – Алматы: Экономика, 2004,
5. Бычкова С.М Аудиторская деятельность. Теория и практика.
6. Абленов Д.О. Аудит негіздері: Типтік бағдарлама экономика мамандығына
7. Кочинев Ю.Ю. Аудит. – СПб.: Питер, 2002, -
8. Дюсембаев К.Ш. Теория аудита ,Алматы –Экономика ,1995
9. Шарипов А.Қ, Аудит –Алматы :Экономика ,2010
10. ҚР-ның «Аудиторлық қызмет туралы» заңы ,20қараша
11. Ержанов М.С. Теория и практика аудита Алматы 2003
12. Данилевский Ю.А. Аудит.вопросы и ответы ,2001
13. www.google.kz
14. www.magistr.kz
15. www.stad24 .kz