Үлестірмелі материалдармен жұмыс түрлері

Үлестірмелі материалдармен жұмыс түрлері

                                                            

Өзектілігі:

Теория мен практиканың  бірлігін нығайту, яғни тілдік білік  пен коммуникативтік  біліктің қатар  қалыптасуына жол ашуды көздей отырып оқыту.  Қазақ тіл білімі салаларының бір-бірімен ұштастырыла берілуін қамтамасыз ете отырып оқытумен қатар, сол білімді тілдік білікпен сабақтастыруға басымдылық беру. Теориялық білімдерін жаттығу жұмыстарын орындау барысында практика жүзінде жетілдіру.

 

Мақсаты:

алған теориялық білімдерін жаттығу жұмыстарын орындау барысында практика жүзінде жетілдіру. 

 

Міндеттері:

• оқушылар алған білімдерін практика жүзінде қолдана білу;
• тіл табыса білуге қажетті коммуникативтік дағдыларды игеру;
• ауызша және жазбаша тілде әдеби тіл нормаларын дұрыс сақтай алу;
• тіл дыбыстарын классификациялай алуы;
• жазба тілде орфографиялық заңдылықты сақтай білуі;
• сөз мағынасын ажырату;
• сөз таптарының өзіндік белгілерін білуі;
• сөз таптарын бір – бірінен ажырата білуі;
• сөз тіркестерінің байланысу тәсілін, түрлерін ажырата білуі;
• сөйлем мүшелерін ажырата білуі;
• грамматикалық негізді ажырату.

 

 

 

 

 

 

Болжам:

теориялық білімді практикалық  тұрғыда қалай қолдану іскерліктерін  жетілдіріп, сауаттылық пен білімділікке қол жеткізеді, ой - өрістері кеңейіп, құзырлылықтары дамып, алған теориялық білімін практикалық тұрғыда  қолдана алатын болады.

Күтілетін нәтиже:

• тіл заңдылықтарын біледі;

-орфографиялық ережені есте сақтайды;

• дыбыстық, морфологиялық, синтаксистік талдау жасай алады;
• сөз таптарын ажырата алады;
• тыныс белгілер ережесін біледі.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    Сабақты тартымды өткізудің, уақытты тиімді пайдалана білім берудің және оқушылар білімін тексерудің тиімді тәсілдерінің бірі - үлестірмелі материалдармен жұмыс жүргізу.

           Дауысты, дауыссыз дыбыстарды және олардың айтылуы, жазылу ережелерін толық меңгеру үшін мынадай перфокарта жасадым (№ 1 – перфокарта ұ, э дыбыстарын талдау көрсетілген; № 2 – перфокартада барлық дыбыстар талданған).

          Төменде қазақ тілі сабағында  пайдаланылған осы үлестірмелі материалдардың үлгісі келтіріп көрсетілген.

       

 

   № 1 Оқушының  фамилиясы

 

Дыбыстар	Жуан	Жіңішке	Ашық	Қысаң	Езулік	Еріндік
Ұ	+			+		+
Э		+	+		+
І
Ы
Ү
О
А

№ 2 Оқушының фамилиясы

Дыбыстар	Қатаң	Ұяң	Үнді
В		+
Қ	+
Һ		+
Н			+
Й			+
Ф
Д		+
Л			+

 

         Бүктемелі перфокартаның ішіне  оқушылар өздеріндегі ақ қағазды  салып, фамилияларын жазып, жоғарыда көрсетілгендей талдайды да, ішіндегі бір дыбысқа сөз арқылы сөйлем ойлап жазады.

         Сөйлемнің тұрлаулы, тұрлаусыз мүшелері тақырыбын меңгеру оны тәжірибеде дұрыс пайдаланып, сөйлем мүшелеріне дұрыс талдай білуге үйрету мақсатымен № 3, № 4 перфокарталарды пайдаланады.

          № 3 Оқушының фамилиясы

 

	бастауыш	баяндауыш	толықтауыш	анықтауыш	пысықтауыш
Адал
адамның
аты
арып,
тоны
тозбайды

 

№ 4 оқушының фамилиясы

	Бастауыш	Баяндауыш	Толықтауыш	Анықтауыш	Пысықтауыш
Еңбекшілер
сүйікті
Отанымызды
ерекше
табыстармен
қуантты

  Оқушылар жазба  жұмыстарында жалқы есім мен  жалпы есімнің емлесінен қателер  жібереді, сол қателерді болдырмау үшін жалқы мен жалпы есімді дұрыс ажырата білу мақсатында №5,№6 перфокарталары пайдаланылады.

  

№5 оқушының фамилиясы.

Зат есімдер	Жалпы	Жалқы
Уәлиханов
Оқушы
Гүлнар
Тайбурыл
«Сарыарқа»
«Ботагөз»
«Ғарышкер»

 

          Біріккен сөздің емлесіне және  көсемше мен есімшенің жұрнақтарын ажырата білу мақсатында да арнайы перфокарталар қолданылады.

          Зат есімнің септелуін өтіп  болған соң, оқушылардың білімін  тиянақтау және оны тәжірибеде  қалай қолдана алатындықтарын  байқау мақсатында №7 үлестірмелі  материалды пайдаланады.

          Ал мына үлестірмелі карточка  «Орныңды тап» ойынында қолданылады  (бұл үлестірмелі карточканы сабақтың  соңына таман пайдаланған жөн).

          

Зат есімдер	Жалпы	Жалқы

№6 оқушының фамилиясы

 

 

 

№7 оқушының фамилиясы

Септіктер	Сұрағы	Жалғаулары

 

АААА  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    

 

 

 

-дан,-ден,-тан,-тен,-нан,-нен,

 

          Үлестірмелі карточкаларды оқушыларға  үлестіріп береміз де, «Ал орындарыңды табыңдар» дейміз.Оқушылар септіктердің сұрақтарын, жалғауларын ажырата алатын болса (қолдарындағы қай септік оның орны нешінші, қай септіктің сұрағы, қай септіктің жалғауы) сол белгілі тәртіп бойынша өз орындарында тұрады.Ал тақырыпты шала білетін оқушы ойыннан шығып қалады.Бала,сөз жоқ, ойыннан шығып қалғанынан ыңғайсызданып, келесі жолы жаңылмайтындай дайындықпен келуге тырысады. Осы ойынды бес-алты рет қайталаған соң,септіктерді оқушылар жақсы меңгеретін болады.

          Төл сөздің тыныс белгісінен де оқушылар жиі қате жібереді. Төл сөз бен автор сөзінің орын тәртібін, осыған сәйкес қойылатын белгілерді меңгерту мақсатымен де ойын тәртібін пайдаландық.

          Оқушылардың алған білімін тереңдетіп, тиянақтау үшін ауызша карточканы күнбе-күн пайдаланудың маңызы зор.Өйткені материал неғұрлым көп қайталанса, оқушылар соғұрлым жақсы біледі,ұмытпайды.

          Оқушылардың қазақ тілінен тұрақты  білім алып,сауатты жазуы үшін  өтілген орфографиялық ережелермен  жазылуы қиын сөздерді үнемі  қайталап, жаттықтырудың маңызы зор болу үшін сабақта әр түрлі әдістер қолданылады.Олардың ішінде оқушылардың ынтасын арттыруда, өз беттерімен жұмыс істеуге үйретуде орфографиялық ойындар үлкен орын алады.

          Орфографиялық  лото ойынына жазылатын сөздерді таңдап алу үшін мына жағдайлар еске алынады.

1. Қазақ тілінің бағдарламалық материалдарына сәйкес сөздер.
2. Жазылуы ерекше есте ұстауды қажет ететін сөздер.
3. Айтылуы мен жазылуы екі түрлі сөздер.
4. Тілімізге орыс тілінен және басқа тілдерден енген сөздер.

          Бұл карточка да (жоғарыда көрсетілген үлестірмелі карточкалардың қай-қайсысы да ) жеке-жеке 30-30 дан жасалады.

...емент (с не ц)	Кө...жиек (г не к)
Қыры...аяқ (қ не ғ)	Т...ылды (и не ый)

 

Велосип... (т не д)	Се...білік (н не м)
Жүсіп... к (п не б)	Шта... (п не б)

  

 

 

 

 

 

 

 

 

          Үлестірмелі карточкаларды тиімді  пайдалану сабақтың мазмұнын  кеңейтіп оқушылардың білім сапасын  арттыруда жақсы нәтиже беріп  жүр. 

     Сабақта уақытты тиімді пайдалана білім берудің және оқушылар білімін тексерудің сабақты тартымды өткізудің,  тиімді тәсілдерінің бірі - үлестірмелі материалдармен жұмыс жүргізу.

           Дауысты, дауыссыз дыбыстарды  және олардың айтылуы, жазылу  ережелерін толық меңгеру үшін  мынадай перфокарта жасадым (№  1 – перфокарта  ұ, э дыбыстарын  талдау көрсетілген; № 2 – перфокартада барлық дыбыстар талданған).

          Төменде қазақ тілі сабағында  пайдаланылған осы үлестірмелі  материалдардың үлгісі келтіріп  көрсетілген. 

      

   № 1 Оқушының  фамилиясы

 

Дыбыстар	Жуан	Жіңішке	Ашық	Қысаң	Езулік	Еріндік
Ұ	+			+		+
Э		+	+		+
І
Ы
Ү
О
А